woensdag 17 februari 2010

Lifestyle en consumentengedrag – kansen voor de retail

Ben jij klaar voor de consument van morgen? Is je collectie afgestemd op zijn lifestyle, je story helder (en shareable), je added value duidelijk? Stylink was aanwezig bij een lezing van Vincent Gregoire, creative director van forecasting bureau Nelly Rodi uit Parijs. Op deze door Appletizer georganiseerde lezing stond de ontwikkeling van consumentengedrag centraal. Het motto: innovatie in de retailbranche. In zijn lezing bood Gregoire de retail concrete handvaten. Handvaten waar ook ontwerpers, marketeers en ondernemers hun voordeel mee kunnen doen.

Van blue collar naar blingbling
Om het gedrag van consumenten te kunnen duiden gaat Gregoire terug in de tijd, waardoor bij mij meteen het sociologische kwartje valt: de hippies en krakers van de jaren zestig en zeventig zetten zich af tegen de ‘blue collars’ van hun ouders. Zo ontstaat in de jaren ’80 een nieuwe generatie creatieve volwassenen. Het is de tijd van ‘performances, art en uitvindingen’. Tien jaar later volgt de weerslag daarop: dan wordt gezocht naar stabiliteit via materialisme. Dit leidt tot een doorgeslagen consumentisme dat terug te zien is in de jongerenculturen rond de eeuwwisseling. Daarbij ging het vooral om showing off: geld, seks en blingbling.

Fix this bug!
De consumptiegolf vindt zijn einde in de recente – en nog steeds voortdurende – wereldwijde economische crisis. Gregoire: “There was a big bug in the computer and we need to fix it.” Positief is dat vanuit problemen nieuwe oplossingen kunnen worden gevormd. En dat geldt ook voor de retail.

Bounce back: nieuwe lifestyles
De oplossingen voor de crisis vormen ook het startpunt voor nieuwe lifestyles die terug te vinden zijn in allerlei verschillende lifestyle- en trendvertalingen. We moeten door een dal voordat we iets kunnen veranderen. Bij Nelly Rodi is het key-concept dan ook: ‘rebounir’ of wel ‘bounce back’. Gregoire zegt daarover: ‘From consumer society to consideration society’. Voor de toekomst betekent dit dat ik-denken verandert in wij-denken. Positief dus!

De opkomst van de Prosumer
2011 wordt het jaar van de prosumer. Deze ‘professional consumer’ observeert, rationaliseert en bekritiseert; hij denkt na bij wat hij aanschaft en stelt vragen. ‘Wat houdt het product in, heeft het betekenis of een achterliggende gedachte, heeft het een meerwaarde, is de producent niet alleen gericht op winst, krijg ik de juiste service voor mijn geld?’ Het gaat zowel om mens als natuur. Bewust consumeren dus, het materialisme gaat overboord.


Vincent Gregoire ziet vier verschillende interessante lifestyles:

1. Fix-its: ‘Repair Power in hand of the consumers.’ Save en share. Urbanists. Herstellen van connectie met de natuur. Creëren van oplossingen: recycling, de-constructie, re-combining etc.

2. Emotechno’s: ‘Breaking out of authorities.’ Voorlopers. Het nieuwe zen met technologie wetenschap. Re-connecting. Nieuwe moderniteit.

3. Activisten: ‘I did it myself, in a very energetic way.’ Nieuwe rebellen, volgende generatie feministen. Man en vrouw met nieuwe balans. Respecteren wat was, zoals natuur. Opstandig zijn, met een reden.

4. Sophistocrats: ‘Imagine the future with alternative solutions.’ Het nieuwe classicisme. Morale waarden. Niet veel geld, meer met minder materialen. Groen en glitter. Het nieuwe luxe.


Kansen voor retail
Deze houding schept kansen voor de retailer. Wanneer de consument de waarde ziet van product, merk en/of bedrijf wordt het verder verteld. ‘Sharing’, de ‘mond tot mond’ reclame van deze tijd, is een centraal begrip. De consument deelt zijn ervaring via social media met zijn peers.
Voor de retail betekent dit alles dat inventiviteit sleutelwoord is. Alleen een goede winkeluitstraling is niet genoeg, je moet de consument wisselende sfeerbelevingen bieden. Het gaat nu ook niet langer om individueel beleefde voldoening, maar om wij-denken en hoop. Een nieuwe wereld, zowel real-life als virtueel. Gregoire concludeert: ‘be different, be innovative, readable, closer to your costumer en truthful’. Als je product en service waarde hebben komt de consument naar je toe.


De vier lifestyles zijn vrijwel een direct naar retail te vertalen. De ‘retail initiaves’ ofwel (sfeer)concepten zijn als volgt te gebruiken:

1. Conscious Citizens (fix-its): ‘Storytelling; Tell the truth; Back to Essence; Premium Second Hands; Recycled merchandising; Recycled Energy; Limited Assortment; Fair Price_Fair Choice; Charity system.’

2. Emotional Tech-y (emotechno): ‘Online Retail; Automotive Retail; Container Retail; On My Way Retail; Touch + Feel; High Concept Store; Try + Buy; Home Extension; Mobile Use; Visibility + Functionality.’

3. Experimentals (sophistocrats): ‘Hijacking; New Multi-brands; Human Inside the Store; Darkside.’

4. Happy Anti (activisten): ‘New Communities; Pocket + Pop up Stores; Neighborhood Fashion; Nearby Fashion; Nearby Grocery; Toys; Tag; In store Studio.’


Voor het luxe segment komt daar nog bij:

5. New Connoisseurs: ‘Premium Collaborations; Platinum Gold; Platinum Silver; Member Only; Primary Volumes; Art Gallery Boutique; Premium Service.’


Dit bericht is gepubliceerd op Stylink.nl, bekijk volledig artikel met beeldmateriaal.

maandag 8 februari 2010

modefabriek 28: overvloed, durf en inspiratie

Performances, catwalkshows, presentaties en exposities én een denimlab… De 28ste editie van modefabriek vond plaats op 24 en 25 januari 2010. Zeshonderd standhouders pakten uit in de thema’s refined, appearance, authentic, limited, industry en department. Stylink nam een kijkje op de tweede beursdag en ging op zoek naar inspirerende mode, design en stylinguitingen en interessante accessoires.

Bekijk de beeld reportage en het artikel op Stylink.nl.

dinsdag 5 januari 2010

Hip hop, het geweten en het geld (2)

Soul-searching, dat is de continue opdracht voor de hiphopper en skateboarder die samenwerkt met mondiale bedrijven. Om de eigen waarden niet te verliezen zit er weinig anders op dan steeds opnieuw het eigen geweten te toetsen: ben ik (nog steeds) tevreden, is dit de juiste uitdaging, sluit dit bedrijf (nog steeds) op mijn principes aan? Dat dit proces actueel is bewijst ook dat auteurs in binnen- en buitenland het antwoord in boekvorm gieten.

(Dit is deel 2 van een tweeluik. Wil je eerst deel 1 lezen? Be my guest.)

Het boek Small Giants van de Amerikaanse redacteur Bo Burlingham bijvoorbeeld kan het hersengeknars en de hartroerselen van autonoom creatieven van antwoord zijn. Het boek beschrijft namelijk kleine bedrijven die groot zijn geworden, door bij hun waarden te blijven of de keuze autonoom te blijven. Ook Tobias Krasenberg, afgestudeerd aan de Amsterdamse Rietveld, verdiepte zich in het dilemma. In zijn boek Why not? is the New No Way! beschrijft hij het ontstaan van de morele worsteling.

Sell-out als dilemma
Daar waar het nu fairly common ground is om als autonoom ontwerper uit de skateboard en hip hop scene samen te werken met mondiale bedrijven viel dat eind jaren 90 helemaal niet zo lekker. Door zo’n samenwerking aan te gaan werd je al gauw gezien als een ‘sell-out’. Krasenberg omschrijft deze term als: 'Anyone making good money for his own pocket, selling the culture, was considered a Sell-out.' Onaangenaam natuurlijk, want ‘selling the culture' betekent feitelijk verraad.

Wufte voorloper
Hiphoppers en skateboarders kunnen putten uit de geschiedenis. Uit de 17e eeuw maar liefst. De dandy bijvoorbeeld werd de grondlegger van het eenvoudiger mannenpak, waarbij niet zozeer economische maar vooral sociologische motieven speelden. José Teunissen omschrijft in de Macht van de Mode dat de dandy kiest voor een – voor die tijd - simpel kostuum als cultureel antwoord. 'Om de afstand met de generatie voor hem –de spil– en pronkzieke adel– te onderstrepen'. De opkomende industrialisatie ontsluit deze mode met confectie. Het principe van de dandy werd de kleding van de massa.

From anti to cash
Een veel recenter voorbeeld speelde in de zeventiger jaren met de opkomst en vercommercialisering van de punk. De nog immer maatgevende Vivienne Westwood maakte de tegendraadse maatschappelijke stroming commercieel toen zij in 1975 een collectie creëerde, geïnspireerd door de punk, met de titel `anti-fashion'. Slim, want “anti” klinkt lekker tegendraads en sloot aan bij de beleving van grote groepen. Deze zet zorgde ervoor dat de punkstijl fashion werd en geld in het laadje bracht.

Coolhunting & trendwatching
Er zitten interessante parallellen tussen de aard en vercommercialisering van punk in de jaren '70 en hip hop/skateboarding in de jaren '90. Multinationals hadden inmiddels een neus ontwikkeld voor subculturen. Via 'coolhunters' en 'trendwatchers' trachtten zij zich met underground te verbinden. Deze professionals moe(s)ten de laatste trends spotten binnen de jeugdcultuur en de juiste links leggen met de marketingstrategie. Journaliste en activiste Naomi Klein onderstreept dit in No Logo met: "De bedrijven moesten een merkidentiteit opbouwen die op deze nieuwe cultuur aansloot.”

Ontstaan van opties
Het aardige van de ontwikkeling is dat de samenwerkingsvormen diverser zijn geworden. Volledige samenwerking is een vorm. Maar ook de hiphopper/ skateboarder die zelf een commerciële lijn opzet en daar multinationals bij betrekt. Of de zogenaamde monitoring waarbij de hiphopper/skateboarder de eigen eisen en wensen bepaalt. Hij/zij brengt die met de collectie in bij een grotere specifieke organisatie.

Hanazuki en Patta
Een goed voorbeeld hiervan is de Amsterdamse multimediale studio Hanazuki die echt commerciële opdrachten met Nokia en O’Neill doet en daarnaast eigen werk creëert. Ook sneakerstore Patta (zie het eerste deel van dit tweeluik) heeft dit soort samenwerking, zoals met Nike en Asics.

Cultuur en cash in balans
In het algemeen houdt dit soort samenwerkingen in: afscheid van de fundamentalist – want er wordt samenwerking aangegaan. Maar ook van het fenomeen ‘sell-out’ – want er is een nieuwe weg gevormd. Een tweebaansweg dus met evenwicht tussen commercieel en eigen (vrij) werk. Tussen eigen waarden, grenzen en wil én de economische realiteit. Feitelijk vormen bedrijven als Hanazuki en Patta uit autonomie voortgekomen belangrijke marktspelers. Dandy, punk, hiphopper en de autonoom van morgen, het zal altijd opnieuw spelen: het streven naar de ultieme balans.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Stylink.nl.

Hip hop, het geweten en het geld (1)

Hip hop, skateboarding en vergelijkbare subculturen hebben een aura van contramine: onafhankelijk, vrij, rebels. De realiteit is anders. Tegenwoordig zijn creatieven binnen deze subculturen genoodzaakt zich te verbinden aan mondiale bedrijven. Uiteraard is er ook de keuze om voor sociale initiatieven te werken maar dat brengt nauwelijks geld in het laadje. Kortom: de creatieve hiphopper of skateboarder die een fatsoenlijk inkomen wil ontkomt amper aan samenwerking met een groot bedrijf. Het geld of het geweten…?

Hedendaagse samenwerkingsverbanden tussen subculturen en kapitalistische bedrijven zijn te herleiden naar de jaren 80. In deze periode stortten (de meeste bedrijven) zich op de naoorlogse generatie. Echter - deze besteedde aanzienlijk minder dan verwacht. Ergo - veel bedrijven concludeerden dat zij zich op de verkeerde doelgroep richtten.

Van Postwar-generations naar jongerencultuur
De markt verschoof in de jaren 90 daarom de aandacht naar jongerenculturen. Naomi Klein benadrukt in haar boek No Logo (2001): ‘Het was niet de tijd om Tide en Snuggle (zie beeld) aan huisvrouwen te verkopen – het moment was aangebroken om overal ter wereld de teenagers en hun volwassen imitators te bestoken met MTV, Nike, Hilfiger, Microsoft, Netscape en Wired Magazine ’.

Dior en de brandstrech
Het vercommercialiseren van uniciteit is historisch bezien nog veel ouder. Al in de jaren 20 waren bekende modeontwerpers als Dior en Cardin genoodzaakt hun collecties uit te breiden met een zelf opgezet ‘licensing systeem’ (nu: ‘brand-stretching’).
Binnen brand-stretching en licensing worden collecties uitgebreid met massaproducten. Met de opbrengsten worden de Haute Couture en Prêt-à-Porter-collecties bekostigd. Binnen licensing verkoopt men veelal ook de naam van de ontwerper aan externe bedrijven die daarvoor een winstmarge ontvangt. Ook nu zijn daar voorbeelden van als de Unicum-fiets van Frans Molenaar voor Gazelle.

De boodschap van Hip Hop
De hiphop-cultuur, in de jaren 80 ontstaan als communicatiemiddel voor onvrede over de maatschappij, is signalerend en – soms – activistisch. De stroming wordt in 2006 helder omschreven door de theoreticus Christopher James Wheeler: ‘Hip Hop wordt gebruikt om een vorm van uitdrukking te beschrijven die zowel vele vormen van symbolische vertegenwoordiging en stedelijke levensstijl omvat – via rap, breakdance, street art, et cetera – als het zoeken van een toevlucht binnen een maatschappij die schijnbaar de kwesties en de geloven van deze minderheidsgroep negeert’.

What’s the colour of money?
Wheelers omschrijving is duidelijk. Idem het feit dat samenwerking tussen subculturen en kapitalistische bedrijven (vaak) noodzakelijk is. Dan rijst de vraag: hoe kunnen subculturen als hip hop en skateboarding zo’n samenwerking aangaan met kapitalistische bedrijven zonder daarbij de eigen waarden te verliezen? Een ontwerper buiten deze scenes kan zichzelf natuurlijk dezelfde vraag stellen maar heeft niet per se dezelfde dwingende principiële achtergrond.

Het gedwongen huwelijk
Ter illustratie een aantal praktijkvoorbeelden. In eerste instantie werd Nike Inc., niet erg serieus genomen, toen zij in 2002 Nike Skateboarding oprichtte. Het duurde vijf jaar voordat er succes behaald werd. Critici van Adbuster magazine menen dat dit met name gelukt is door de manupulatie van de inkoopprijzen. Mogelijk maar door de verkoop van onder andere de Nike Skateboarding–schoenenlijnen lukt het de winkel Patta (alias: shoe/kicks) wel een eigen label op te zetten. Ook de samenwerking met Heineken en diverse ontwerpers kan vruchtbaar zijn; zoals met streetstyle ontwerper Daryl van Wouw die hierdoor shows en collecties kan bekostigen. Of tassenfabrikant Eastpak met modeontwerper Raf Simons. Zo blijkt maar weer dat het mes aan twee kanten kan snijden.

Vraagtekens
Deze successen ten spijt is het toch zaak voor de streetstyler om alert te zijn: kapitalistische bedrijven hebben ook een geloof: winst. Daaraan worden binnen de corporate world andere principes ondergeschikt gemaakt. Voor de hiphopper die de samenwerking aangaat gaan daarom weer nieuwe vragen spelen als: Welke waarden wil ik per se behouden? En: Hoe bewaak ik mijn basiswaarden binnen de commerciële samenwerking? Complexe vragen die een antwoord verdienen in deel 2 van Hip Hop, het geweten en geld.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Stylink.nl